Mbi mendimin estetik të Aristotelit

Fillimisht  kujtojmё se nё filozofinё e tij Aristoteli e kundёrshton Platonin pёr konceptin e idesё kur thotё se njohja njerёzore nuk ёshtё vetёm mendore, as vetёm shqisore, por  shqisore dhe mendore njёkohёsisht. Njё koncept i rёndёsishёm tek Aristoteli ,  i cili ka njё lidhje organike  nё qёndrimin e tij ndaj artit ёshtё teza se njё qytetar  moralisht i pёrsosur nuk rrjedhon nga shuarja e e ndjenjave , por nga nxitja e tyre. Po kёshtu nё kuadёr tё ideve estetike ёshtё e rёndёsishme teza e tij, sipas tё cilёs “e mesmja” ёshtё kulmi i virtytit dhe i cilёsisё. Kjo tezё e mesit tё artё tek Aristoteli  nuk duhet kuptuar  si pajtim i tё kundёrtave, por si njё sintezё nё kёrkim tё asaj qё ёshtё mё fisnike, mё e vёrtetё dhe mё e bukur. Kёto virtyte sipas Aristotelit gjenden mes dy palёsh tё kundёrta. P.sh; nё rrafshin etik virtytet mё tё vlerёshme gjenden mes dy skajeve nё mes tё frikёs dhe guximit tё ç,endur gjendet trimёria, nё mes kopracisё dhe abuzimit gjendet bamirёsia etj. Duke u rikthyer tek konceptet e tij pёr estetikёn Aristoteli thotё se nё mes tё filozofisё abstrakte etafizike dhe filozofisё praktike gjendet filozofia poetike, pra si njё e mesme mes kёtyre dy skajeve. Kujtojmё se shumё kohё mё pas nisur nga kjo tezё e Aristotelit, Shellingu do ta cilёsojё artin si formёn mё tё lartё tё njohjes njerёzore. Nё filozofinё qё ka Aristoteli pёr tё bukurёn  mbizotёron teza se baza dhe esenca e bukurisё sё pёrsosur  rrjedhon nga harmonia e lёndёs nё format e pastra abstrakte. Ky koncept estetik i Aristotelit edhe sot nё funksion tё plotё tё zhvillimit tё artit gjendet nё trajtё “tё fshehur” ose imlicide nё disa shprehje tё tij: Bukuria ёshtё unitet  nё shumёsi  ose ёshtё e bukur gjithёsia edhe pse tё veçantat  mund tё jenё tё shёmtuara. Megjithatё, meqёnёse Aristoteli ishte nxёnёs i Platonit ai thekson se shpirtёrorja ёshtё qёllimi i vёrtetё i artit. Arti vetёm se shprehet me mjete shqisore. Aristoteli thekson se ideja e sё bukurёs  nuk ёshtё diçka e abstrakte, por  njё e pёrveçme  konkrete e cila si çdo e pёrveçme e bukur  ёshtё njёkohёsisht edhe tipike, ёshtё pasqyra mё e plotё, mё e bukur e llojit apo gjinisё sё vet. Nё veprat e kёtij filozofi sidomos te poetika dhe te retorika gjejmё shumё pёrkufizime . P.sh: kur thotё se e bukura ёshtё njё e mirё qё na shkakton kёnaqёsi.