Fillova ta doja pikturën prej kur mësova se do të verbohesha. Ndoshta të duash nuk është fjala e duhur, pasi në gjendjen time është e vështirë të provosh një ndjenjë rreth diçkaje të jashtme, e për më tepër gjendja ime tashmë nuk më lejon të shoh mirë, dhe prandaj nuk mund të them me siguri se çfarë dua – pikturat të cilat shkoj t’i gjej nëpër muze apo këtë endje e kërkim, deri në bjerrje të shikimit. Që ta dini, nuk ka asnjë motiv për t’u verbuar në moshën time, në përgjithësi nuk ka absolutisht asnjë motiv për t’u verbuar. Mund të zgjidhja të fiksoja si imazhet e fundit ato të vendeve që nuk i kam parë kurrë, disa pyje të Amazonës, ku bimësia është kaq e ngjeshur dhe gjetheshumë sa krijon një errësirë të një shkalle më poshtë territ në të cilën do të hyj, disa ujëvara në zemër të Afrikës, e bardha verbuese e të cilave do të mund ta vononte atë kalim, disa tejpashmëri të ujërave koralore, në të cilat, nëse do të ndodhte atje, nëse do të hyja atje në verbërinë vendimtare ndoshta kalimi do të qe më i lehtë dhe më i ëmbël. Vetëm se i pari që humbi qe vizioni nga larg, u mjegullua vrulltazi në një anshmëri të pacaktuar, më pas në një terrinë të patejshkueshme dhe të qartë. Këtë terrinë unë e ndieja, e vuaja si djersën, si një temperaturë paralizuese, sikur të mos ishte vetëm një sëmundje sysh por e të gjithë trupit; e për më tepër është për shkak të një sëmundje të trupit, të pakuruar, që po verbohem. Tashmë mund të shoh së afërmi, vetëm afër, kaq afër sa ajo ç’më mbetet nga shikimi po bëhet gati-gati një ndjesi e prekshme. Për këtë arsye nuk kam mundur të vendos të ruaj për vete si imazhe të fundit atë të grave dhe burrave, sepse jo të gjithë, jo gjithmonë, mund të shihen kaq afër sa mund të preken me sy.
Barnaba, një djalë i gjatë italian me flokët e zinj kaçurrelë, kishte ardhur në Reims mbrëmjen e shkuar. Kishte darkuar dhe fjetur në një hotel, duke pritur që gjumi t’i dilte vetë. Nuk pi, nuk merr pilula. Me kalimin e kohës ishte munduar ta pranonte gjendjen e vet deri në fund, përfshirë edhe vështirësinë për të fjetur, përfshirë edhe atë çastin blanc në zgjim, kur dikush e di që duhet të rikujtojë diçka tepër të dhimbshme, si fakti i të qenit i verbër, por në atë çast ende nuk e kujton. Ishte ngritur, ishte larë dhe veshur me sqimë, edhe pse ngjyrat qenë tashmë një problem. Më pas kishte dalë nga hoteli. Mbruante një qëndrim të tensionuar, herë e tek me shpërthime padurimi dhe çaste qetësie; tek ecte kishte tendencën t’i zvarriste këmbët, për të kontrolluar më mirë terrenin. Duke qenë se turpërohej për gjendjen e tij – më shumë se çdo gjë do të donte që të mos vërehej nga të tjerët – ia kishte dalë ta bënte natyrale atë çapitje me një lloj hapi thjesht më të gjatë. I gjithë ky mundim i të ecurit drejt dhe ndrojtazi shpërbëhej mandej në gabime të bujshme, në ato situata dukshëm qesharake në të cilat mund të gjendet një i verbër ose pothuajse i verbër. Por edhe qesharaken e kishte pranuar më në fund, si gjënë më të vështirë. Muzeu i Reims-it ndodhej afër hotelit, në rrugën Henri Jadart; edhe pak metra dhe u gjend tek pragu. Përshkoi cour d’honneur të një pallati të viteve shtatëqind, i rrumbullakosur në majë dhe me dritare të bardha të mëdha. Hyri brenda.
Edhe pse mundohem t’i shoh të gjitha me qetësi, çdo herë më mbetet në mendje vetëm një. Një e Prado-s, një e Tate Gallery-së, një e Louvre-it, një e Uffizi-t, një e ndonjë muzeu më pak të njohur dhe periferik, në të cilin kam shkuar ndoshta për të parë vetëm atë – si këtu në Reims – ku në të vërtetë dua të shoh vetëm një pikturë. Nuk jam një njohës arti, nuk kam qenë kurrë. As nuk e di se çfarë më grish në pikturë, pikërisht sepse nuk e dua të gjithën. Kam parë piktura të rëndësishme, kryevepra, por më është dashur të bindem për vlerën e tyre, më është dashur të mendoj se aty fillimisht qe një lloj ngjyre, një lloj drite, një lloj skene, një lloj perspektive, të bindem dhe pa qenë i sigurt se i shoh mirë. Sakaq, tek piktura kam mbërritur papritur. Në fakt, përpara pikturave të tjera, piktura për të cilat mbase njihja titullin prej famës, por që nuk e dija se ishin pikërisht ato, ndodhi bash kështu – emocioni qe i plotë, prekja e atypëratyshme, piktura që ringjalleshin, që të përqafonin dhe të përfshinin. Dhe për një grimëçast unë isha ai që doja të isha: ai lojtari i zareve në një tavernë, ai oficeri që merrte urdhra nga Napoleoni mes tymrave të betejës, isha një kalë zorrëplasur ose centauri i fërgëlluar e gojëhapur përballë gjakut të Krishtit ose një shishe qelqi në një sfond me ngjyra, isha një gjethe lakre në një natyrë të vdekur. Janë këto pikturat që kërkoj, janë këto imazhet që dua të fiksoj. Por nëse avitem shumë për të dalluar figurat, gati në prekje, humbas sensin e së gjithës, e nëse bëj një hap pas, hap për të cilin thonë se është i piktorit, nuk arrij të dalloj anësoret. Le të mos flasim për ngjyrat. Mund të ndodhë në çfarëdolloj çasti, e di që në çdo imtë mund të zhytem në një terr të plotë e pis të zi – edhe pse mundohem të kaloj pjesën më të madhe të kohës sime nëpër muzera duke vështruar pikturat, si atë të Corot të cilën do kërkoj ta shoh tani – shikimi do të firohet asisoj në një vaskë banje, përballë një filxhani mëngjesor, në ndalesën e një autobusi.
Përktheu Anxhela Lepuri
filologus.al 
Leave a comment