Antonio Machado

(1875-1939)

Poet dhe prozator spanjoll, që i përket lëvizjes letrare të njohur si brezi ’98.

Ndoshta poeti më i lexuar i kohës së tij, madje edhe sot. Ka lindur në Sevilje dhe më vonë ka jetuar në Madrid, ku dhe ka studiuar. Në vitin 1893 ai botoi shkrimet e para në prozë, ndërsa poezitë e para u shfaqën në 1901. Ai udhëtoi në Paris në vitin 1899, qyteti ku u rikthye për ta vizituar në vitin 1902, vit i takimit me Rubén Darío, i cili do të ishte mik i madh gjatë gjithë jetës së tij. Në Madrid, rreth të njëjtës kohë u takua me Unamuno, Valle-Inclan, Juan Ramon Jimenez dhe shkrimtarë të tjerë të shquar me të cilët ka mbajtur një miqësi të ngushtë. Ai ishte profesor i frëngjishtes, dhe u martua me Leonor Izquierdo, e cila do të vdiste në 1912. Në 1927 u zgjodh anëtar në Akademinë Mbretërore Spanjolle të Gjuhës. Gjatë viteve njëzet dhe tridhjetë shkroi në dramë me vëllanë e tij – që gjithashtu ishte poet – Manuel, disa vepra premierë, ndër të cilat janë “Lola do të jetë porteve” – 1929, dhe “Dukesha e Benamejí” – 1931. Kur filloi lufta civile spanjolle, ishte në Madrid. Më vonë u transferua në Valencia dhe Barcelona, ​​dhe në janar të vitit 1939 u internua në fshatin francez të Collioure, ku edhe vdiq në muajin shkurt.

Kujtimet e fëmijërisë
Një pasdite të vranët dhe të ftohtë
dimri. Fëmijë shkolle
mësonin. Monotoni
shiu pas xhamave.

Kjo është klasa. Në një pikturë
dukej Kaini
i arratisur, dhe i vrari Abel,
pranë një njolle të kuqe.

Me zë të lartë dhe të uritur
gjëmon mësuesi, një i moshuar
i veshur keq, i hollë dhe i thatë,
që mban një libër në dorë.

Dhe një kor i tërë fëmijësh
gjëmon pas tij mësimin:
njëmijë herë njëqind, njëqindmijë;
njëmijë herë njëmijë, një milion.

Një pasdite të vranët dhe të ftohtë
dimri. Fëmijë shkolle
mësonin. Monotoni
shiu pas xhamave.

Në shumë rrugë kam shkuar
Në shumë rrugë kam shkuar
Ku kam hapur shumë shtigje
në njëqind dete kam lundruar
kam ankoruar në njëqind brigje

Ngado sytë më kanë parë
Disa karvanë trishtimi
krenarë dhe melankolikë
prej hijes së zezë dehur

Dhe endacakët pedantë
shohin, heshtin e mendojnë
që dinë, përse nuk pinë
verërat e tavernave.

Farë e keqe që ecën
Dhe shkon duke ndyrë tokën…

Ngado sytë më kanë parë
Njerëz që tunden a luajnë
kur mundin, edhe punojnë
Mbi katër metra tokë.

Nuk ndodh, që kur arrijnë diku
të pyesin se ku arrijnë.
Kur largohen, kalërojnë
Hipur mbi mushkat e vjetra.

Dhe nuk e njohin nxitimin
as në të festave ditë.
Ku ka verë, pinë verë;

ku nuk ka, ujë të freskët pinë.
Ka bujarë që jetojnë,
punojnë, shkojnë, ëndërrojnë
dhe në një ditë të zakonshme
nën këtë tokë pushojnë.

Rritet në hijen e sheshtë
Rritet në hijen e sheshtë
myshku, dhe guri i vjetër e i shenjtë
i kishës. Në hyrje ka një lypës…
Më të vjetër se kisha ka shpirtin.

Kalon mjaft ngadalë, në mëngjeset e ftohta,
përmes mermerit të lëpirë,
drejt gurit në qoshe… Atje duket
dora e tharë përmes shtresës së thyer.

Me zgavrat e zbrazëta të syve të tij
Ai ka parë si kalojnë
hijet të bardha në një ditë të pastër,
hijet e bardhë të orëve të shenjta.

Prilli lulëzoi
Prilli lulëzoi
jashtë dritares time.
Mes jaseminëve
dhe trëndafilave të bardhë
të një ballkoni të gjelbëruar
i pashë të dyja motrat.
Sa më ulët qepnin;
Aq më mire i shihja…
Mes jaseminëve
dhe trëndafilave të bardhë,
më e vogla prej tyre,
e njomëz dhe e skuqur
-me gjilpërë në ajër,
pa drejt dritares time.

E madhja vazhdonte,
e heshtur dhe e zbehtë,
me drugën në furkën e saj
që linonë përdridhte.
Prilli lulëzoi
jashtë dritares time.

Një pasdite të kthjellët
E madhja qau
mes jaseminëve
dhe trëndafilave të bardhë,
dhe para linosë
që në furkë tirrej.

-Çfarë ke – i thashë,
ti verdhacuke e heshtur?
Vuri në dukje veshjen
që mbante e motra.
Në mantelin e zi
shkëlqeu gjilpëra;
mbi vellon e bardhë,
gishtëza prej argjendi.
Vuri në dukje pasditen
e Prillit ëndërrues,
teksa ajo dëgjonte
tingëllimën e kambanave.
Dhe atë pasdite të kthjellët
më mësuan lotët e saj…
Prilli lulëzoi
jashtë dritares time.

Qe një tjetër prill i gëzuar
dhe një tjetër pasdite e qetë.
Ballkoni i lulëzuar
ishte i braktisur…
As e vogla
e njomëz dhe e skuqur,
as motra e trishtuar,
e heshtur dhe verdhacuke,
as manteli i zi,
as prekjet e bardha…
Pra, vetëm në drugë
linoja vërtitej
prej dorës së padukshme,
dhe në dhomën e errët
hëna e pastër
pasqyronte dritën…
Mes jaseminëve
dhe trëndafilave të bardhë
të ballkonit të gjelbëruar
shoh më qartë
pasqyrimin e hënës
që larg ëndërron…
Prilli lulëzoi
jashtë dritares time.

Përktheu nga spanjishtja Antonio Çikollari