Kush ishte Franz Kafka?
Franz Kafka ishte shkrimtari më i famshëm çek, plot paradokse dhe kontraste. Ai ishte gjermano-folës dhe hebre, rritur prej një babai tiran në një kohë të koklavitur, që reflektohet dhe në punët e tij. Ne nuk mund të gjejmë leksione të drejtpërdrejta, apo të theksuara në punën e tij. Motivet kryesore në tekstet e tij janë mbi babain totalitar dhe shtypjen burokratike që po shkatërron jetën e personazhit kryesor. Lufta ishte gati në të nisur përgjatë jetës së Kafkës; njerëzit kishin frikë dhe nuk e dinin ç’do të ndodhte me jetët e tyre.
Franz Kafka i vendos historitë e tij në një botë që ne e njohim, por krejt papritur ndodhin gjëra alogjike. Për shembull, në një tregim titulluar Metamorfoza, personazhi kryesor zgjohet dhe sheh që është shndërruar në një kandër. Kjo mënyrë e të shkruarit e bënte atë të shfaqte tek njerëzit fenomenet e panjohura që ndodhnin brenda kokës së tij, por edhe brenda shoqërisë dhe universit.
Ku e gjeti autorit frymëzimin për këtë ekspozitë?
Autori i ekspozitës, Miroslav Joudal, ka punuar si fotograf policie. Gjatë asaj kohe ai u ndesh me shumë situata paradoksale që me absurditetin e tyre tregonin forcat e pamatshme që manipulonin jetën tonë që nga kohët e lashta. Miroslav e donte veprën e Franz Kafkës dhe e admironte faktin që Kafka i përmendte edhe këto fuqi midis rreshtave të teksteve të tij. Miroslav Joudal vendosi t’ua zbulonte këto forca njerëzve që ishin të gatshëm t’i hapnin sytë dhe t’i njihnin ato. Pas 20 vitesh përpjekje, ëndrra e tij u krijua, u bë realitet, ai arriti ta përmbushë këtë dhe më pas u largua nga kjo botë menjëherë pas hapjes së ekspozitës. Sot ai është varrosur në zemër të punës së tij, pjesë e së cilës u bë.
Shtëpia romanore e varrosur në bodrumin e shtëpisë së komunales
Një gjendje absurde kafkiane u arrit padyshim nga një kombinim kokëfortë i stilit romak nga viti 1200 me përshtatje moderne të vitit 1928. Gurgdhendësit e aftë nuk e kishin idenë gjatë ndërtimit të kësaj shtëpie romane 31/1, tetë shekuj më parë se shoqëria moderne do të ndërtonte një shtyllë kryesore mbajtëse prej betoni arme të një ndërtese të re në qendër të saj. Në kohën e tyre, ekzistonte thjesht në formën e atomeve të shpërndara prej rëre, hekuri dhe çimentoje. Në pjesët arkitekturore të ekspozitës u ndërtuan vendkalime me udhëzime, në mënyrë që dikush të mund të perceptonte fuqishëm se si një vlerë e re kulturore kishte lindur paradoksalisht si rezultat i aktivitetit të pandjeshëm të njerëzimit në të kaluarën.
Piktura plot simbole
Në punën e tij, Franz Kafka ndihmoi në materializimin e situatave absurde që nuk mund të ndodhnin në realitetin tonë 3D. Kjo i mundësoi atij të përcillte ide që përndryshe do të ishin të pashpjegueshme. Në të njëjtën mënyrë, autori i ekspozitës, Miroslav Joudal, iu afrua krijimit të pikturave. Imazhet e papërshtatshme praktikisht për asgjë, nuk janë rezultat i shkencës, por i artit që ka aftësinë e jashtëzakonshme për të portretizuar fenomenet kafkiane, për të cilat shkenca nuk ka fjalë të përshtatshme apo shifra të sakta. Mos u bëni si të verbërit në ekspozitën e pikturave dhe mos i rezistoni shikimit përtej horizontit të botës sonë 3D. Mika Waltari përshkruan udhëtimin e një pelegrini nëpër shkretëtirë: Një hyrje në një shpellë shfaqet pas dunave të rërës në shkëmbinj. Një piktor po pikturon një kalë blu në tavan. Pelegrini e përshëndet, edhe piktori e përshëndet dhe pelegrini thotë: “Mjeshtër, është i bukur, por mos ma merrni për keq, nuk kam parë kurrë kalë blu”. Tjetri i përgjigjet: “Oh, më ardhka keq për ty”.
Projeksioni i incidenteve
Vështirë se mund të gjesh diçka me Franz Kafkën që mund të quhet një histori. Ai të lejon të shikosh brenda shpirtit të tij, por ajo që gjen atje do t’ju lërë pa ide, si një regjistrim i heshtur i dehjes nga alkooli. Në të njëjtën mënyrë, deri në pesëdhjetë e katër monitorë nxjerrin imazhe lëvizëse (simbole), tinguj, zhurma. Mos prisni asnjë histori dhe mos u shqetësoni për të shkuar në fillim. Ashtu si hapësira ndëryjore, projeksioni nuk ka fillim dhe as fund. Jepini përshtypjes së projeksionit dhe përpiquni të çliroheni nga modelet e paraardhësve tuaj që ju drejtojnë në barrierat e mërzitshme të strukturave shoqërore dhe zakoneve të bezdisshme. Nëse thjesht ndjeni se diçka mungon, atëherë nuk jeni të përfshirë, ose nuk e dini se çfarë saktësisht po bëni këtu, pra po e perceptoni projeksionin në mënyrën e duhur! Ky projeksion u krijua posaçërisht që ju të përjetoni absurditetin kafkian të botës sonë.
filologus.al 
Leave a comment